6krokow.pl -

Poradnik 6krokow.pl

Co warto wiedzieć
o prowadzeniu własnej firmy

Spółka jawna (sp.j.)

Ostatnia aktualizacja: 2018-12-10  |  Średni czas czytania: 06:51
Spółka jawna (sp.j.) to jedna z popularniejszych form prowadzenia działalności gospodarczej. Zanim zdecydujesz się na założenie własnej firmy musisz dokonać wyboru formy prawnej w jakiej będzie ona funkcjonować. Założenie spółki jawnej wiąże się z określonymi prawami i obowiązkami oraz określoną procedurą związanymi z jej rejestracją. Dowiedz się jak założyć spółkę jawną, czym się ona charakteryzuje oraz jakie są jej wady i zalety.
Spółka jawna (sp.j.)

Co to jest spółka jawna?

Spółka jawna należy do osobowych spółek handlowych i jest to jedna z dostępnych w Polsce form prowadzenia działalności gospodarczej.

Definicja legalna spółki jawnej (sp.j.) brzmi: „spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową”. Definicję legalną i przepisy o spółce jawnej zawiera Kodeks spółek handlowych dostępny na: prawo.sejm.gov.pl.

Możemy wyróżnić następujące cechy spółki jawnej:

  • Jest to spółka osobowa, ponieważ funkcjonuje dzięki jej wspólnikom tworzącym stały skład. Każdy ze wspólników ma prawo do prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentacji, a także odpowiada za zobowiązania spółki. Ponadto osobowy charakter spółki jawnej przejawia się w tym, że jej firma powinna zawierać nazwisko co najmniej jednego wspólnika.
  • Spółka jawna ma na celu prowadzenie przedsiębiorstwa. Oznacza to, że spółka prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu, w celu zarobkowym, w sposób zorganizowany i ciągły.
  • Spółka jawna działa pod własną firmą, która powinna zawierać nazwiska lub nazwy wszystkich wspólników albo nazwisko lub nazwę jednego z nich bądź też kilku wspólników oraz oznaczenie „spółka jawna” (w obrocie gospodarczym dopuszczalny jest skrót sp. j.).

Jak założyć spółkę jawną?

Spółka jawna może powstać na trzy sposoby:

  • przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną - takie przekształcenie wymaga zgłoszenia do sądu rejestrowego przez wszystkich wspólników. Wcześniej jednak muszą oni dostosować umowę spółki cywilnej do warunków, jakie powinna spełniać umowa spółki jawnej;
  • przekształcenie innej spółki handlowej w spółkę jawną - spółka stanie się spółką jawną z chwilą wpisu przekształcenia danej spółki do rejestru przedsiębiorców;
  • założenie spółki jawnej poprzez zawarcie umowy spółki - spółka jawna w takim przypadku powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców.

Umowa spółki jawnej

Spółkę jawną mogą założyć osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej ale mające zdolność prawną (w tym inne handlowe spółki osobowe). Jednocześnie oznacza to, że właśnie te podmioty mogą być stronami umowy spółki.

Uwaga! Umowa spółki jawnej powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Jeżeli umowa zobowiązuje któregokolwiek wspólnika do wniesienia wkładu, dla którego wymagana jest forma szczególna, umowa spółki powinna być zawarta w takiej formie - na przykład umowa zobowiązująca do wniesienia nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych określają jakie elementy obowiązkowo muszą znaleźć się w umowie spółki jawnej:

  • przedsiębiorstwo będzie prowadzone pod własną firmą,
  • zostały wniesione wkłady przez wszystkich wspólników,
  • spółce nadano nazwę (firmę),
  • został określony przedmiot działalności spółki.

Ponadto, aby spółka jawna mogła zostać zarejestrowana, a co za tym idzie mogła również powstać, jej umowa musi zawierać następujące postanowienia:

  • siedziba spółki - jeżeli strony umowy inaczej nie postanowią bądź umowa w tej kwestii nic nie ustala, to siedzibą spółki jest miejscowość, w której zamieszkują wspólnicy prowadzący sprawy spółki lub miejscowość, w której znajduje się centrum zarządzania spółką;
  • wkłady wniesione przez każdego wspólnika oraz określenie ich wartości - jeżeli takie postanowienie nie zostanie w umowie zawarte, będzie to oznaczało, że wkłady wspólników są równe;
  • czas trwania spółki - o ile taki czas jest z góry oznaczony.

Wpis do rejestru przedsiębiorców

Wpis do rejestru przedsiębiorców to element obowiązkowy w drodze do założenia spółki jawnej. Jest to spółka osobowa, a jej powstanie jest ściśle związane z wpisem - dopiero z jego chwilą spółka powstaje i może funkcjonować w obrocie gospodarczym.

Zgłoszenie spółki jawnej do sądu rejestrowego w celu jej wpisu do rejestru przedsiębiorców jest prawem i jednocześnie obowiązkiem każdego wspólnika. Zgłoszenie takie powinno zawierać:

  • firmę, siedzibę i adres spółki,
  • przedmiot działalności spółki,
  • nazwiska i imiona albo nazwy wspólników oraz ich adresy,
  • nazwiska i imiona osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki a także sposób reprezentacji.

Do zgłoszenia należy dołączyć umowę spółki oraz wzory podpisów osób uprawnionych do reprezentowania spółki (złożone wobec sądu lub poświadczone notarialnie).

Więcej informacji na temat wpisu spółki jawnej do rejestru przedsiębiorców przeczytasz na stronie: www.biznes.gov.pl.

Reprezentacja spółki

Do reprezentacji spółki jawnej uprawnieni są wszyscy jej wspólnicy, którzy w umowie spółki tego prawa nie zostali pozbawieni. Zakres prawa wspólnika do reprezentowania spółki określa Kodeks spółek handlowych. Zgodnie z jego przepisami reprezentacja dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki, co oznacza, że jest to zakres bardzo szeroki.

Jednakże, prawo wspólnika do reprezentowania spółki jawnej podlega pewnym ograniczeniom:

  • Wspólnik spółki jawnej nie może podejmować czynności, które wymagają zmian w umowie spółki - umowa spółki jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego spółka jawna może funkcjonować. Jej treść określają wspólnie wspólnicy. Z tego też powodu wspólnik samodzielnie nie może zmienić postanowień w niej zawartych, a co za tym idzie nie może też podejmować czynności, które takiej zmiany by wymagały. Do czynności wymagających zmian w umowie spółki można przykładowo zaliczyć zbycie lokalu spółki, który został określony w umowie jako siedziba przedsiębiorstwa - i chodzi tutaj konkretnie o ten lokal, ponieważ jego zmiana będzie wiązała się ze zmianą umowy w zakresie siedziby spółki.
  • Wspólnik spółki jawnej nie może ustanowić pełnomocnika do reprezentowania w jego imieniu. Ograniczenie to wynika z faktu, że prawo do reprezentowania spółki jest ściśle związane z osobą wspólnika i jest ono przyznane mu prawem.

Prawo wspólnika do reprezentowania spółki nie można ograniczyć w taki sposób, że jego działania nie będą wywierać skutku wobec osób trzecich. Wyjątkowo ograniczenie takie będzie skuteczne, jeżeli zostanie ono wpisane już na etapie zawierania umowy spółki.

Przykładowo, umowa spółki jawnej może przewidywać, że konkretny wspólnik może reprezentować spółkę tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem. Natomiast w przypadku stosunków wewnętrznych tj. między wspólnikami ograniczenia takie są dopuszczalne - na przykład wspólnicy mogą postanowić, że wspólnik przed dokonaniem czynności musi skonsultować się z innymi wspólnikami albo może on zawierać umowy na rzecz spółki tylko do określonej wysokości.

Wspólnik spółki jawnej może zostać pozbawiony prawa reprezentacji spółki już na etapie tworzenia spółki - w umowie spółki albo w późniejszym czasie - na mocy orzeczenia sądowego, ale tylko z ważnych powodów. Najczęściej wspólnicy są pozbawiania prawa reprezentacji spółki ze względu na brak wystarczających zdolności, działania niezgodnie z polityką spółki czy niedbalstwo przy zawieraniu umów.

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki

Jedną z charakterystycznych cech spółki jawnej jest odpowiedzialność za jej zobowiązania. Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych o spółce jawnej, każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem osobistym. Odpowiedzialność ta jest:

  • nieograniczona - odpowiedzialność nieograniczona oznacza, że wspólnik spółki jawnej odpowiada całym swoim majątkiem, bez oznaczania górnej granicy odpowiedzialności. Takie rozwiązanie zostało prawnie przyjęte, ponieważ ze względu na brak konieczności zgromadzenia kapitału przy zakładaniu spółki wierzyciel nie miałby możliwości dochodzenia swoich wierzytelności.
  • solidarna - odpowiedzialność solidarna polega na tym, że wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia od wszystkich wspólników, od kilku z nich bądź też od każdego z osobna. Uregulowanie należności przez jednego ze wspólników zwalnia pozostałych ze spełnienia świadczenia.
  • subsydiarna - oznacza, że egzekucja z majątków wspólników jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Inaczej mówiąc, jeżeli majątek spółki jest niewystarczający na spłatę wierzyciela lub spółka nie ma go w ogóle, za to zobowiązanie będą odpowiedzialni solidarnie wspólnicy.
  • nieograniczalna - nieograniczalność odpowiedzialności wspólników oznacza, że odpowiedzialności nie można wyłączyć ani ograniczyć w stosunku do osób trzecich. Wspólnicy mogą jednak umówić się między sobą co do sposobów odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Odpowiedzialności za zobowiązania spółki podlegają również osoby przystępujące do spółki, przy czym chodzi o zobowiązania powstałe przed dniem przystąpienia tej osoby do spółki.

Prowadzenie spraw spółki

Prowadzenie spraw spółki należy do praw i jednocześnie obowiązków każdego wspólnika spółki jawnej. W zakres prowadzenia spraw spółki wchodzą sprawy nieprzekraczające zwykłych czynności spółki, ale jeśli chociaż jeden wspólnik zgłosi swój sprzeciw w dokonaniu takiej czynności, to do jej podjęcia konieczna będzie jednomyślna uchwała wszystkich wspólników. W sprawach przekraczających zwykły zarząd wymagana jest zgoda wszystkich wspólników, w tym wyłączonych od prowadzenia spraw spółki.

Wspólnik może zostać pozbawiony prawa prowadzenia spraw spółki w umowie spółki albo w późniejszej uchwale wspólników. Ponadto prawo to może odebrać sąd - z ważnych powodów. Orzeczeniem sądowym wspólnik może być również zwolniony od obowiązku prowadzenia spraw spółki.

Prawa i obowiązki wspólników spółki jawnej

Będąc wspólnikiem spółki jawnej będziesz miał przyznane pewne prawa, ale też obowiązki, które będziesz musiał wypełniać. Należą do nich przede wszystkim:

  • prawo do reprezentowania spółki jawnej;
  • prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki;
  • prawo do równego udziału w zyskach i stratach bez względu na rodzaj i wartość wniesionego do spółki wkładu;
  • prawo do corocznego żądania wypłacenia odsetek w wysokości 5% od swojego udziału kapitałowego - nawet jeśli spółka poniosła stratę;
  • prawo do żądania rozwiązania spółki przez sąd - gdy wystąpią ku temu ważne powody, a także prawo do wypowiedzenia umowy spółki;
  • w momencie wystąpienia ze spółki masz prawo do wypłaty udziału, który stanowi udział w majątku;
  • obowiązek powstrzymywania się od działalności, która byłaby sprzeczna z interesami spółki.

Podatek dochodowy w spółce jawnej

Kto w spółce jawnej jest podatnikiem podatku dochodowego - spółka czy wspólnicy? To pytanie na pewno przeszło Ci przez myśl, jeśli rozważałeś założenie działalności wspólnie z innymi osobami w formie spółki jawnej. Odpowiedź na nie brzmi następująco: spółka jawna nie jest podatnikiem podatku dochodowego płaconego zarówno od osób prawnych, jak i osób fizycznych, ponieważ nie jest ani osobą prawną, ani osobą fizyczną.

Obowiązek podatkowy dotyczy wspólników. Są oni obowiązani do płacenia podatku z tytułu uzyskiwanych dochodów, czyli podatku dochodowego od osób fizycznych - jeżeli wspólnicy są osobami fizycznymi albo podatku dochodowego od osób prawnych - jeżeli wspólnicy są osobami prawnymi. W związku z tym dochody wspólnika opodatkowane są w stosunku do jego udziałów.

Plusy i minusy spółki jawnej

Zastanawiasz się nad założeniem spółki jawnej? Zanim podejmiesz ostateczną decyzję, zapoznaj się z wadami i zaletami tej formy prowadzenia działalności gospodarczej.

Do wad spółki jawnej należą:

  • obowiązek wpisu spółki do rejestru przedsiębiorców, co będzie wiązało się z dodatkowymi kosztami takimi jak opłata za wpis;
  • odpowiedzialność wspólników całym swoim majątkiem osobistym bez ograniczenia;
  • obowiązek sporządzania corocznego sprawozdania finansowego i składania go do KRS;

Do zalet spółki jawnej należą:

  • podmiotowość prawna, co umożliwia zaciąganie kredytów, zobowiązań i zawieranie umów jako spółka;
  • łatwość założenia - do założenia spółki potrzebne jest tylko zawarcie umowy spółki i wniosek o wpis do KRS wraz z wnioskiem o nadanie numeru REGON i NIP;
  • stosunkowo niskie koszty założenia spółki - koszty formalne związane są jedynie z opłatą za wpis do KRS;
  • umowa spółki nie wymaga żadnej szczególnej formy - konieczna jest tylko forma pisemna;
  • umowę spółki można dowolnie ukształtować;
  • nie ma określonych minimalnego wkładu jaki należy włożyć w majątek spółki;
  • spółka opodatkowana jest podatkiem dochodowym tylko na poziomie wspólników;
  • spółka może skorzystać z ryczałtu oraz zwolnienia z podatku VAT;
  • nie ma obowiązku prowadzenia pełnej księgowości.

Na podstawie powyżej przedstawionych wad i zalet spółki jawnej, można jednoznacznie stwierdzić, że zalety zdecydowanie przewyższają wady. Jednak należy pamiętać o tym, że spółka jako forma prowadzenia działalności gospodarczej nie zawsze jest idealnym rozwiązaniem, chociażby ze względu na konieczność współpracowania i innymi osobami, co często jest problemem dla indywidualistów.

Komu opłaca się założyć spółkę jawną?

Spółka jawna swoją strukturą przypomina strukturę spółki cywilnej regulowanej w Kodeksie cywilnym - podobieństwo najłatwiej dostrzec w sposobie reprezentacji spółki czy też odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki. Spółka jawna będzie więc odpowiednią formą prowadzenia działalności o niewielkich rozmiarach - takiej, która nie będzie narażać przedsiębiorców na dużą odpowiedzialność przy zaciąganiu zobowiązań.

Warto również wspomnieć, że spółka jawna będzie odpowiednią formą działalności dla grona wzajemnie ufających sobie ludzi. To właśnie wspólnicy tworzą spółkę i przed jej założeniem warto dobrać odpowiednich do tego ludzi - w końcu od wspólnych decyzji będzie zależał wspólny sukces.

Gotowe biznesplany

Gotowe biznesplany

Planujesz założyć firmę?
Kup przykładowy biznesplan!

Cena już od: 49 zł

Zobacz listę biznesplanów  ›

Oceń ten artykuł:

Znajdź urząd

Lista urzędów dla wybranych miejscowości

Baza kodów PKD

(Aktualna Polska Klasyfikacja Działalności)

Kody PKD ›
eBook: Jak założyć własną firmę

eBook:
Jak założyć własną firmę? w 2019 roku

Wszystkie aktualne informacje o zakładaniu własnej firmy zebrane w jednym miejscu!

zobacz więcej ›

Publikacja dostępna w formacie PDF

Gotowe biznesplany

Gotowe biznesplany

Planujesz założyć firmę?
Kup przykładowy biznesplan!

Cena już od: 49 zł

Zobacz listę biznesplanów  ›

Nasze poradniki:

Przydatne linki: